Антивитаминдер химиялық құрылымы жағынан витаминдер­ге ұқсас, ал физиологиялық әсері жағынан витаминдерге қарама-қарсы заттар (2-кесте).

Антивитаминдер ферменттердің құрамындағы витаминдер­дің орнына кофермент ретінде орналасып, ферменттердің актив­тілігін жояды, соның әсерінен авитаминоз пайда болады. Мысалы: никотин қышқылының аналогтары –  антивитаминдер (2-кесте) аденил қышқылымен қосылып жалған коферменттер НАД⁺ (нико­тинамидадениндинуклеотид) түзіп, НАД – тәуелді оксидоредукта­залардың ферменттік активтілігін жояды. Антивитаминдердің тағы бір мысалы бола алатыны авидин-жұмыртқа белогы. Авидин Н (биотин) витаминімен биологиялық активтілігі жойылған кешен түзіп, бұл витаминнің зат алмасу қызметіне қатынасуына кедергі жасайды.

Читать полностью»

Витаминдер химиялық табиғаты әр түрлі, организмдерде аз мөлшерде кездесетін, өмір сүруге өте қажетті, жеке, немесе құры­лымы күрделі заттардың құрамына еніп, каталитикалық және реттеушілік қызмет атқаратын төменгі молекулалы органикалық қосылыс­тар.

Витаминдерді 1880 жылы орыс ғалымы Н.И. Лунин ашты. Ол тышқандарға тәжірибе жүргізу арқылы тағамның құрамында бе­локтар, майлар, көмірсулар және тұздар мен судан басқа, тағы бір қосылыстардың бар екендігін анықтады.

Читать полностью»

Дәріс мақсаты: Адамзатқа табиғатта популяцияда болып жататын барлық экологиялық құрылыстар және жағдайлар туралы түсінік беру.

Тақырып сұрақтары:

1. Адамның принципиалды экологиялық ерекшеліктері.

2. Биоәлеуметтік түр дегеніміз не?

3. Адамзат алдындағы глобальды мәселе.

Читать полностью»

Дәріс мақсаты: Эвалюция барысында жер ғаламшарының айналасындағы тірі ағзалардың тіршілігіне қажетті және қолайлы қабық немесе биосфераның пайда болуы туралы түсінік беру.

Тақырып сұрақтары:

            1. В.И.Вернадский бойынша биосфера нені білдіреді?

2. Биосферадағы тіршіліктің орналасуы – биосфера шекарасы.

3. Биосфераның негізгі биогеохимиялық циклі туралы және биосфераның тұрақтылығы туралы түсінік.

Читать полностью»

Дәріс мақсаты: Тірі ағзалардың бірлестігі және оның классификациясы ерекшеліктеріне түсінік. Популяциялар өзара қандай көрсеткіштер арқылы салыстырылатынын түсіндіру.

Тақырып сұрақтары:

1.Биоценоз ұғымы нені білдіреді?

2. Экожүйелер құрылымы. Биогеноценоз

3. Экожүйедегі энергиялық ағым.

Читать полностью»

Дәрістің мақсаты: Популяция даралары оқшаулануына байланысты негізгі қасиеттері мен белгілері және ұқсастығына сипаттама беру, популяция санының динамикасы және табиғаттағы айналымы туралы түсінік беру.

Тақырып сұрақтары:

            1. Популяция деп нені айтамыз?

2. Популяцияның гомеостазы деген не?

3. Популяцияның жыныстық, жастық, кеңістік және этологиялық құрылымы.

Читать полностью»

Дәріс мақсаты: Тіршілік формасының классификациясын ағзаға әсер етуші экологиялық факторлардың мәнін түсіндіру.

Тақырып сұрақтары:

1. Өсімдіктер мен жануарлар ағзасына өмір сүру ортасының әсер ету жолдары.

2. Биологиялық ырғақ дегеніміз не (сыртқы ырғақтар, ішкі ырғақтар)?

3. «Өмір формалары» деген ұғым нені білдіреді?

Читать полностью»